Doorgestreken voegwerk in Liempde
Doorgestreken voegwerk in Liempde en omgeving: een eenvoudige kalkvoeg zonder snijrand, zoals die vroeger werd gemaakt. Bij een restauratie maak ik zo'n doorgestreken voeg na, in kalkmortel.


In het kort: wat is doorgestreken voegwerk?
Een voeg die na het aanbrengen alleen wordt gladgestreken, en niet langs een lat afgesneden zoals een snijvoeg. Soms ligt hij iets verdiept in de gevel.
Beveelt mij aan in haar rapporten
Ik werk volgens hun richtlijnen
Onderaannemer voor hun restauratie-aannemers
VCA voor leidinggevenden
- Sinds 2005eigen bedrijf
- 10 jaar garantievolgens mijn voorwaarden
Een snijvoeg voor, doorgestreken opzij
De voeg bepaalt samen met de stenen sterk hoe een gevel eruitziet. Een snijvoeg maakt een gevel strak en statig, doorgestreken voegwerk houdt hem eenvoudiger. Moet al het voegwerk van een pand eruit, dan kijk ik daarom per gevel welke voeg erbij hoort. Zo'n combinatie maak ik graag: een snijvoeg in de voorgevel, en doorgestreken voegwerk op de andere gevels.
Aan het Raadhuisplein in Liempde voegde ik in 2022 een boerderij uit 1850 weer doorgestreken: eenvoudig, zoals het ooit was. Maar in Helvoirt kreeg alleen het achterhuis van het tolwachtershuis zo'n voeg, iets verdiept en op kalkbasis. Dat achterhuis is gemetseld in halfsteensverband, met stenen in waalformaat. Zo krijgt elk bouwdeel de voeg die bij zijn metselwerk hoort.
Hoe ik met kalk en de verschillende voegen werk, leest u bij mijn historisch voegwerk en metselwerk.

[...] Door metselwerk uit verschillende tijdvakken heeft hij verschillende samenstellingen voegmortel moeten gebruiken maar is toch in staat geweest om het in kleur en beeld één geheel te laten worden. [...]
Zo maak ik een doorgestreken voeg
Eerst zoek ik uit welke voeg er oorspronkelijk in zat, want die wil ik terugbrengen. Is er nog een stukje origineel voegwerk bewaard, dan bepaalt dat de kleur en de vorm van de nieuwe voeg.
Een tip van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE): kijk op beschutte plekken, zoals onder de goot. Daar is de oorspronkelijke vorm vaak nog te zien.
Is de oude of kapotte voeg eruit, dan breng ik de kalkmortel aan en strijk ik hem glad, zonder snijrand. Ik let erop dat de mortel in de voeg blijft, want over de randen van de steen hoort hij niet.
Zijn de stenen sterk verweerd, met afgeronde hoeken? Dan wordt er iets terugliggend gevoegd, zegt de ERM-richtlijn voor historisch voegwerk. Zo blijft de steen het beeld bepalen, en niet de voeg. Dezelfde richtlijn vraagt bij een vlakke voeg om de mortel stevig aan te drukken.
Maar te lang strijken moet juist niet, want dan komt er te veel bindmiddel aan de buitenkant. Die toplaag hecht slecht aan de voeg erachter.

Waarom ik achteraf voeg
Echt doorstrijken kan bij een restauratie niet meer, want het metselwerk staat er al. Daarom haal ik de oude voeg eruit en voeg ik opnieuw, met een aparte kalkmortel. Die voeg werk ik zo af dat hij eruitziet als doorgestreken voegwerk.
Vroeger ging het anders. Metselen en voegen gebeurden vaak in één keer, met dezelfde specie. Dat ging zo tot het midden van de negentiende eeuw, en soms nog later, beschrijft de RCE-kennisbank over voegwerk. Toch kwam in de achttiende eeuw ook het navoegen op: eerst metselen, en later een aparte voeg erin.
Wat ik bij een restauratie doe, lijkt dus meer op navoegen dan op het oude doorstrijken.

Waar ik geen doorgestreken voeg maak
Mijn doel is de gevel terug te geven zoals hij ooit was.
Doorgestreken voegwerk maak ik daarom alleen waar het hoort. Had uw gevel oorspronkelijk een snijvoeg, dan adviseer ik dus weer een snijvoeg. Wilt u liever een andere voeg dan er zat? Dan zeg ik u eerlijk wat ik daarvan vind.
En zit er nu cement in de voegen, dan gaat dat er meestal eerst uit.
Wat kost doorgestreken voegwerk?
Wat doorgestreken voegwerk kost, hangt vooral af van de oppervlakte van de gevels die deze voeg krijgen. Ook telt mee of er eerst een oude voeg of cement uit moet, en welke steiger er nodig is.
U krijgt de prijs in de offerte.
Vragen over doorgestreken voegwerk
Wat is het verschil met een knipvoeg of snijvoeg?
Het verschil zit in de rand. Een knip- of snijvoeg wordt strak langs de steenranden afgesneden, en een knipvoeg steekt iets buiten de steen. Doorgestreken voegwerk heeft geen snijrand, want de mortel is alleen glad afgestreken.
Voegt u met dezelfde mortel als waarmee gemetseld is?
Meestal niet, want bij een restauratie komt de voeg er pas later in, met een aparte voegmortel. Die stem ik af op het oude metselwerk: op kalkbasis, bijvoorbeeld met hydraulische kalk. De ERM-richtlijn vraagt ook een voegmortel die zo veel mogelijk aansluit op de oude metsel- of doorstrijkmortel.
Kan doorgestreken voegwerk plaatselijk hersteld worden?
Ja, als de rest van het voegwerk nog goed is. Dan krijgen alleen de slechte plekken weer een doorgestreken voeg, en blijft de rest zitten. Ook de RCE raadt dat aan. Want oud voegwerk hoort, samen met de stenen en het patina, bij de waarde van zo'n gevel.
Komt doorgestreken voegwerk ook voor in natuursteen?
Ja. Bij de Sint-Jan in Den Bosch (2005-2006) en de Domkerk in Utrecht (2017) werkte ik aan natuursteen met doorgestreken voegwerk.
Hoe herkent u slecht doorgestreken voegwerk?
Net als bij ander voegwerk: vaak aan een voeg in cementkleur, of aan mortel over de randen van de stenen. Dan valt de voeg meer op dan het metselwerk. Maar het hoort andersom.
[...] Rudy je hebt echt vakwerk geleverd en we weten je in de toekomst zeker weer te vinden.
Marc en Sonja2018
[...] Perfect geadviseerd en het resultaat is prachtig authentiek. [...]
Bart van Oers2021
[...] En daarbij ook nog een heel aardig persoon waar je op kunt bouwen! [...]
Linda Van Herwaarden2019
Twijfelt u welke voeg uw gevel had?
Stuur een foto van uw gevel. U hoort binnen een week van mij.
